Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 4. Teoria tektoniki płyt.

Teoria tektoniki płyt jest to teoria wyjaśniająca rozrost dna oceanicznego, dryf kontynentów, rozwój wielkich struktur tektonicznych oraz przejawy wulkanizmu i zjawisk sejsmicznych.
Podstawowym założeniem tej teorii jest podział litosfery na siedem większych i szereg mniejszych płyt. W skład danej płyty może wchodzić skorupa kontynentalna jak i skorupa oceaniczna.

Według tej teorii wszystkie płyty przemieszczają się względem siebie jak i astenosfery. Płyty te poruszane są powoli prądami konwekcyjnymi. Prądy konwekcyjne są to powolne ruchy magmy w płaszczu ziemskim wywołane różnicą temperatur.
Rozróżnić możemy następujące granice płyt:

A) Strefa ryftowa (spreadingu) – jest to granica pomiędzy płytami litosfery, w obrębie której następuje rozsuwanie ( w tempie od 10 do 170 mm/rok) płyt litosfery na skutek napływania magmy do ryftu. W ryftach napływanie , krzepnięcie, pękanie i rozsuwanie magmy zachodzi stale. Powoduje to: powstawanie nowej skorupy oceanicznej, rozszerzanie się dna oceanicznego, oddalanie się płyt, powstawanie rowów tektonicznych (są to rowy kontynentalne np.  w Afryce) i powstawanie grzbietów oceanicznych. W strefach ryftowych występuje zjawisko wulkanizmu oraz silne ruchy sejsmiczne. 

B) Strefa subdukcji – jest to granica pomiędzy płytami litosfery, w obrębie której dochodzi do kolizji płyt, w efekcie której płyta oceaniczna podsuwa się pod płytę kontynentalną. W miejscach gdzie płyty oceaniczne podsuwają się pod kontynentalne tworzą się rowy oceaniczne (wydłużone, głębokie obniżenie w skorupie ziemskiej). Na kontynencie odpowiednikiem rowu jest geosynklina (wydłużone zagłębieni o stale obniżającym się dnie). Zjawisko nasunięcia się płyty oceanicznej na kontynentalną nazywa się obdukcją.


C) Strefa kolizji – jest to granica pomiędzy płytami, w obrębie której następuje kolizja dwóch płyt kontynentalnych. Efektem kolizji są procesy górotwórcze.

D) Uskok transformacyjny – jest to aktywny uskok przecinający granicę płyt litosfery. Wzdłuż uskoku transformacyjnego fragmenty tej samej płyty ulegają wzajemnym poziomym przemieszczeniom. Przyczyną powstania takiego uskoku jest : relaksacja naprężeń powstałych wskutek nierównomiernego ryftu.