Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 2. Ruch obrotowy Ziemi.

Jednym z ruchów jakie wykonuje Ziemia jest ruch obrotowy (wirowy) wokół własnej osi. Ruch ten odbywa się z zachodu w stronę  wschodnią, jest to ruch prawoskrętny. Okres obrotu kuli ziemskiej wokół osi wynosi 23 godziny 56 minut 49 sekund (jedna doba). W praktyce posługujemy się średnią dobą słoneczną trwającą dokładnie 24 godziny. Doba słoneczna jest to czas od jednego do kolejnego górowania Słońca.  Z tego wynika, że:

  • obrót o 15o – trwa 1 godzinę,
  • obrót o 1o(60’) – trwa 4 minuty,
  • obrót o 15’ – trwa 1 minutę.

Podczas obrotu Ziemi wokół osi wyróżnia się dwa rodzaje prędkości:

  • prędkość kątowa jest stała, w wyniku tego każdy punkt na Ziemi (poza biegunami) obraca się w ciągu 24 godzin o 360o,
  • prędkość liniowa jest zmienna i zależy od szerokości geograficznej; maleje w kierunku bieguna północnego i południowego; największa jest na równiku i wynosi ok. 1670 km/h, na biegunach prędkość wynosi 0 km/h – wynika z tego, że bieguny nie wykonują ruchu.

Konsekwencje ruchu wirowego Ziemi:

  • Pozorny ruch sfery niebieskiej, w tym wędrówka Słońca po nieboskłonie (wschody i zachody Słońca).
  • Następstwo dnia i nocy - konieczność wprowadzenia rachuby czasu i linii zmiany daty.
  • Dobowy rytm życia na Ziemi, związany z dobową zmianą oświetlenia
  • Spłaszczenie Ziemi na biegunach wynikające z siły odśrodkowej.
  • Odchylenie ku wschodowi ciał swobodnie spadających.
  • Zróżnicowana wielkość przyciągania ziemskiego – rosnące wraz ze wzrostem szerokości geograficznej. Średnie przyciąganie ziemskie wynosi ok. 9,81 m/s2.
  • Działanie siły bezwładności Coriolisa. Siła ta powoduje zmianę kierunku poruszania się ciał, w prawo na półkuli północnej i w lewo na półkuli południowej. Wpływa ona m.in. na krążenie powietrza w troposferze, cyrkulację prądów morskich, silniejsze podmywanie jednego z brzegów rzeki.
  • Przemieszczanie się fali pływów morskich, spowodowanych oddziaływaniem siły grawitacyjnej Ziemi, Księżyca i Słońca.

Współrzędne geograficzne
DŁUGOŚĆ GEOGRAFICZNA – jest to kąt dwuścienny pomiędzy płaszczyzną południka zerowego a płaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi. Długość geograficzną oznacza się grecką literą  λ. Długość geograficzna posiada wartości od 0o do 180o na zachód i wschód.

SZEROKOŚĆ GEOGRAFICZNA – jest to kąt dwuścienny pomiędzy płaszczyzną równika a promieniem ziemskim przechodzącym przez dany punkt na powierzchni Ziemi. Szerokość geograficzna oznacza się grecką literą φ. Szerokość geograficzna posiada wartości od 0o do 90o na północ i południe.


wspolrzedne_geograficzne

Przykładowe zadanie dotyczące współrzędnych geograficznych:
Podaj współrzędne geograficzne zaznaczonych punktów na mapie.


mapa ze wspol

Rozwiązanie:
A (160oW; 60 oN)
B (100 oE; 40 oN)
C (60 oW; 40 oS)
D (20 oE; 60 oN)
E (20 oE; 20 oS)

ZAPAMIĘTAJ: ruch obrotowy, siła Coriolisa, długość geograficzna, szerokość geograficzne.