Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 4. Rozmieszczenie produkcji rolnej na świecie.

Produkcję rolniczą dzieli się na produkcję roślinną i zwierzęcą.

1. PRODUKCJA ROŚLINNA

Roślinny ze względu na przeznaczenie dzieli się na:

  • Rośliny alimentacyjne – są to rośliny spożywcze, spożywane przez człowieka. Zalicza się do nich: zboża, rośliny cukrodajne (np. buraki), rośliny oleiste (np. orzeszki ziemne, słonecznik)  warzywa, owoce, używki (np. kawa, kakao, herbata, winorośl, tytoń), przyprawy, rośliny strączkowe (np. fasola, groch), rośliny bulwiaste (korzeniowe, np. ziemniaki, bataty).
  • Rośliny pastewne – są to rośliny uprawiane na paszę dla zwierząt. Zalicza się do nich m.in. : rośliny motylkowe (np. kończyna, łubin, lucerna), rośliny okopowe (np. burak pastewny, brukiew, rzepa, marchew pastewna), trawy i zioła.
  • Rośliny przemysłowe – są to rośliny przeznaczone do produkcji roślinnych surowców dla przemysłu spożywczego, włókienniczego i innego. Zaliczamy do nich rośliny: oleiste (np. rzepak, len, słonecznik, sezam, oliwki), cukrodajne (np. trzcina cukrowa, burak cukrowy, arenga), włókniste (np. len, bawełna, konopie, sizal) i kauczukodajne.

ZBOŻA
Są zaliczane do traw, ich nasiona mają dużo skrobi. Pod uprawę zbóż przeznacza się ponad 60% powierzchni gruntów ornych. Rośliny zbożowe dostarczają przede wszystkim mąkę, która służy m.in. do wypieku pieczywa, wyrobu kaszy i sporządzania potraw mącznych. Największe znaczenie ze zbóż mają: pszenica, ryż, kukurydza i jęczmień. Pozostałe (owies, żyto i proso) mają mniejsze znaczenie w produkcji roślinnej.

  • Pszenica

Jest to najpowszechniejsze zboże na świecie. Roślina ta potrzebuje żyznych gleb (najlepiej czarnoziemów), starannej uprawy, stałego nawożenia, dużego nasłonecznienia i dostatecznej ilości wilgoci. Z największym powodzeniem uprawia się ją w klimacie umiarkowanym. Najwięksi producenci (procentowy udział w światowych zbiorach):
- Chiny 17,3%
- Indie 11,5%
- USA 9,5%

  • Ryż

Jest to roślina o specyficznych wymaganiach – dotyczy jej powiedzenie: „Nogi w wodzie, głowa w słońcu”, potrzebujedostatecznej wilgoci (rośnie w wodzie) i wysokich temperatur. Uprawa tego zboża jest rozpowszechniona w klimatach monsunowych. Okres wegetacyjny dla pszenicy jarej wynosi ok. 13 dni, a dla ozimej ok. 180 dni. Najwięksi producenci (procentowy udział w światowych zbiorach):
- Chiny 29%
- Indie 21,5%
- Indonezja 8,6%

  • Kukurydza

Uprawiana jest w klimacie umiarkowanym. W przeciwieństwie do pszenicy nie wymaga aż tak żyznych gleb. Okres wegetacyjny przekracza 200 dni. Najwięksi producenci (procentowy udział w światowych zbiorach):
- USA 38,5%
- Chiny 20,9%
- Brazylia 6,1%

  • Jęczmień

Uprawia się go głównie w strefie umiarkowanej i rzadziej w podzwrotnikowej. Roślina ta ma małe wymagania glebowe i klimatyczne. Ze wszystkich zbóż wyróżnia się najkrótszym okresem wegetacji – ok. 55 dni. Najwięksi producenci (procentowy udział w światowych zbiorach):
- Rosja 13,1%
- Niemcy 8,6%
- Ukraina 8,2%

  • Żyto

Roślina ta uprawiana jest głównie w klimacie umiarkowanym chłodnym. Ma małe wymagania klimatyczne i glebowe. Najwięksi producenci (procentowy udział w światowych zbiorach):
- Rosja 22,4%
- Niemcy 19,9%
- Polska 19,8%

  • Owies

Roślina ta uprawiana jest głównie w klimacie umiarkowanym chłodnym. Ma najmniejsze ze zbóż wymagania klimatyczne i glebowe. Najwięksi producenci (procentowy udział w światowych zbiorach):
- Rosja 21,1%
- Kanada 15,6%
- USA 5,9%

ROŚLINY KORZENIOWE (BULWIASTE)

  • Ziemniaki

Są główną rośliną bulwiastą uprawianą w strefie umiarkowanej. Nie mają dużych wymagań klimatycznych i glebowych. Główni producenci: Chiny, Indie, Rosja, Ukraina, USA.

  • Bataty

Uprawiane są w klimatach ciepłych w strefie międzyzwrotnikowej. Rosną na zasobnych w wilgoć żyznych i bardzo żyznych glebach. Główni producenci: Chiny, Nigeria, Uganda.

  • Maniok

Powszechnie uprawiany jest w klimatach gorących strefy równikowej. Rośnie na glebach stosunkowo żyznych. Główni producenci: Nigeria, Tajlandia, Brazylia, Indonezja.

ROŚLINY CUKRODAJNE

  • Trzcina cukrowa

Rośnie w strefie międzyzwrotnikowej na żyznych glebach. Jest to roślina wieloletnia. Główni producenci: Brazylia, Indie, Chiny, Tajlandia.

  • Buraki cukrowe

Uprawiane są w strefie umiarkowanej, na żyznych i wilgotnych glebach. Wymagają starannej uprawy, stałego nawożenia i stosowania wielu zabiegów agrotechnicznych. Główni producenci: Francja, USA, Niemcy, Rosja, Turcja, Polska.

ROŚLINY OLEISTE

  • Palma oleista

Uprawiana jest w strefie równikowej. Główni producenci: Indonezja, Malezja, Nigeria, Tajlandia.

  • Palma kokosowa

Uprawiana jest w strefie równikowej. Główni producenci: Indonezja, Filipiny, Indie.

  • Soja

Uprawiana głównie Ameryce. Główni producenci: USA, Brazylia, Argentyna, Chile.

  • Rzepak

Uprawiany głównie w strefie umiarkowanej, na dobrych glebach. Główni producenci: Chiny, Kanada, Indie, Niemcy, Francja, Polska.

  • Słonecznik

Uprawiany głównie w klimacie umiarkowanym ciepłym na obszarach stepowych. Główni producenci: Rosja, Ukraina, Argentyna.

  • Oliwki

Uprawiane głównie w basenie Morza Śródziemnego. Główni producenci: Hiszpania, Włochy, Grecja, Turcja.

  • Orzeszki ziemne

Uprawiane głownie w strefie międzyzwrotnikowej. Główni producenci: Chiny, Indie, Nigeria, USA.

WARZYWA I OWCE
Uprawiane są na całym świecie. Największe zbiory owoców są w krajach o wilgotnym klimacie podzwrotnikowy i zwrotnikowym. Dominuje tam uprawa cytrusów, bananów, ananasów, brzoskwiń, moreli, jabłek, gruszek i śliwek. W strefie śródziemnomorskie dominuje uprawa winogron i arbuzów. W strefie umiarkowanej: jabłka, gruszki, wiśnie, czereśnie, śliwki, porzeczki i truskawki. W gorącej charakterystycznej dla oaz pustynnych dominuje uprawa daktyli, palm kokosowych, cytrusów i bananów. Główni producenci owoców: Chiny, Indie, Brazylia, USA. Główni producenci warzyw: Chiny, Indie, USA, Turcja.

 

UŻYWKI
Uprawiane są głownie strefie klimatów gorących, w krajach słabo rozwiniętych – gdzie dominuje rolnictwo plantacyjne. Natomiast główne spożycie używek jest w krajach wysoko rozwiniętych. Główni producenci kawy: Brazylia, Wietnam, Kolumbia, Indonezja. Główni producenci kakao: Wybrzeże Kości Słoniowej, Indonezja, Ghana, Nigeria. Główni producenci herbaty: Chiny, Indie, Sri Lanka, Kenia. Główni producenci tytoniu: Chiny, Brazylia, Indie, USA.

ROŚLINY WŁÓKNISTE
Rośliny te głównie przeznaczone są do produkcji tkanin, mat, pędzli, szczotek i sznurków. Główni producenci bawełny: Chiny, Indie, USA, Pakistan, Uzbekistan, Brazylia. Główni producenci juty: Indie, Bangladesz. Główni producenci lnu i konopi: Chiny, Francja, Rosja.

 

2. PRODUKCJA ZWIERZĘCA

Pogłowie – jest to stan liczebny zwierząt w gospodarstwie lub na jakimś obszarze w określonej jednostce czasu.
Chów – są to czynności produkcyjne polegające na opiekowaniu się zwierzętami hodowlanymi w celu otrzymania produktów w postaci mięsa, mleka, tłuszczu, futer, skór, pierza, rogu, kości, jaj, piżma, siły pociągowej i jucznej.
Hodowla – ogół zabiegów zmierzających do otrzymania bardziej przydatnych gospodarczo odmian zwierząt poprzez selekcjonowanie materiału rozpłodowego, krzyżowanie różnych gatunków.

BYDŁO
Odgrywa najważniejszą rolę w globalnej produkcji zwierzęcej. Hodowla bydła odbywa się na całym świecie, z przewagą hodowli w klimacie umiarkowanym. Główni hodowcy bydła: Brazylia, Indie, USA, Chiny.
TRZODA CHLEWNA
Hodowla zdominowana przez Chiny, które posiadają ponad 50% całego światowego pogłowia. Hodowla na świecie skupia się w klimacie umiarkowanym. Trzody chlewnej praktycznie nie ma w krajach muzułmańskich, jest to spowodowane zakazem spożywania wieprzowiny. Podobny zakaz obowiązuje w hinduizmie i judaizmie. Główni hodowcy trzody chlewnej: Chiny, USA, Brazylia, Wietnam, Niemcy.
OWCE
Ich hodowla nie jest wymagająca, spotykamy ją na naturalnych pastwiskach – głównie stepach i łąkach wysokogórskich. Hodowla owiec głównie odbywa się w strefie podzwrotnikowej. Główni hodowcy: Chiny, Australia, Indie, Iran, Sudan.
KOZY
Hodowla kóz przeważa w państwach biednych Afryki i Azji Południowej – w najbardziej zaludnionych krajach. Główni hodowcy: Chiny, Indie, Pakistan, Bangladesz, Nigeria, Sudan.
KONIE
Hodowane są głównie na trawiastych stepach w Ameryce i Azji, oraz na sawannach w Afryce. W wyniku postępu technologicznego i silnej mechanizacji rolnictwa pogłowie koni stale spada. Główni hodowcy: USA, Chiny, Meksyk, Brazylia.
WIELBŁĄDY
Hodowane są głównie w Azji (baktriany) i Afryce oraz Bliskim Wschodzie (dromadery). Główni hodowcy: Somalia, Sudan, Etiopia, Niger.
DRÓB
Hodowla drobiu rozwija się na obszarach o dużej gęstości zaludnienia, w sąsiedztwie dużych miast, które są chłonnym rynkiem zbytu. Główni hodowcy: Chiny, USA, Indie, Japonia, Rosja, Meksyk, Brazylia.