Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 3. Rachuba czasu.

Czas słoneczny
Jest to czas pomiędzy kolejnymi górowaniami słońca. Czas pomiędzy kolejnymi górowaniami słońca nazywa się dobą słoneczną. Dla celów praktycznych przyjęto początek doby słonecznej 12 godzin wcześniej niż moment górowania Słońca. W efekcie powstała doba cywilna. Czas ten nazywany jest też czasem miejscowym. We wszystkich punktach znajdujących się na tym samym południku, obowiązuje jednakowa godzina, natomiast każdy punkt położony na zachód i wschód od tego południka ma już inny czas. Między punktami oddalonymi od siebie o 1o jest różnica 4 minut czasu słonecznego.
W celu obliczeń związanych z tym czasem potrzebna jest nam wartość długości geograficznej.

Przykładowe zadania
Zadanie 1
W Warszawie (52oN;21oE) jest godzina 15:00 czasu miejscowego. Która godzina czasu miejscowego jest wówczas w Limie (12oS;77oW) i Sydney (33oS;151oE)?
Warszawa – Lima

Na początku obliczamy różnicę długości geograficznej między miejscowościami. W przypadku gdy obie miejscowości znajdują się na dwóch różnych półkulach wartości długości geograficznych dodajemy do siebie.

21o + 77o = 98o

Między punktami oddalonymi od siebie o 1o jest różnica 4 minut czasu słonecznego, dlatego mnożymy 98o przez 4.

98o x 4’  = 392 minuty

Zamieniamy minuty na godziny.

392 : 60 = 6 godzin 32 minuty
gdyż 6 x 60 = 360, a 392 – 360 = 32

Lima znajduje się na zachód od Warszawy, więc będzie tam zawsze wcześniejsza godzina. Uzyskaną różnicę czasu odejmujemy od godziny15:00.

15:00 – 6 godzin 32 minuty = 8:28

Odpowiedź: W Limie jest godzina 8:28.

Warszawa – Sydney

Na początku obliczamy różnicę długości geograficznej między miejscowościami. W przypadku gdy obie miejscowości znajdują się na tej samej półkuli od wyższej wartości długości geograficznej odejmujemy niższą.

151o – 21o = 130o

Między punktami oddalonymi od siebie o 1o jest różnica 4 minut czasu słonecznego, dlatego mnożymy 130o przez 4.

130o x 4’  = 520 minuty

Zamieniamy minuty na godziny.

520 : 60 = 8 godzin 40 minut
gdyż 8 x 60 = 480, a 520 – 480 = 40

Sydney znajduje się na wschód od Warszawy, więc będzie tam zawsze późniejsza  godzina. Uzyskaną różnicę czasu dodajemy do godziny15:00.

15:00 + 8 godzin 40 minut = 23:20.

Odpowiedź: W Limie jest godzina 23:20.

Czas strefowy
W miarę zwiększania się prędkości i zasięgu podróżowania rachuba czasu przy pomocy czasu miejscowego stawała się niewygodna. W efekcie w 1884 roku wydzielono na kuli ziemskiej 24 południkowe strefy czasowe. Każda strefa obejmuje 15o długości geograficznej i panuje w niej jedna godzina. Za początek układu stref czasowych przyjęto południk zerowy przebiegający przez  obserwatorium astronomiczne w Greenwich pod Londynem.  Czas strefy południka zerowego nosi nazwę czasu uniwersalnego lub GMT (średni czas Greenwich – Greenwich Mean Time). Strefa ta rozciąga się od 7o30’ W do 7o30’ E. Każda kolejna strefa różni się od sąsiedniej o 1 godzinę. Czas strefowy ze względów praktycznych stosuje się tylko na morzach, natomiast na lądach stosowany jest czas urzędowy. Czas urzędowy jest to umowny czas przyjęty przez dane państwo. Najczęściej wyznacza się go tak aby cała jednostka administracyjna miała ten sam czas urzędowy. Wyjątkiem są państwa o znacznej rozciągłości równoleżnikowej. W państwach tych wprowadza się strefy czasu urzędowego, a granice ich dostosowuje się do jednostek administracyjnych. Niektóre państwa ( w tym Polska) w celu uniknięcia stref czasu urzędowego, wprowadzają okresowo czas letni, przesunięty o jedną godzinę w stosunku do czasu zimowego.
Linia zmiany daty
Jest to umowna linia przeprowadzona wzdłuż południka 180o , z niewielkimi odchyleniami w miejscach zamieszkanych przez człowieka. Na półkuli zachodniej ma czas +12 GMT, a na półkuli wschodniej – 12 GMT. Przemieszczając  z półkuli zachodniej na półkulę wschodnią przez linię zmiany daty  opuszczamy jeden dzień (np. po 26 stycznia następuje 28 stycznia), natomiast jeśli przemieszczamy się z półkuli  wschodniej na półkulę zachodnią przez linię zmiany daty to powtarzamy tę samą datę (np. po 26 stycznia mamy ponownie 26 stycznia).

ZAPAMIĘTAJ: czas słoneczny, czas strefowy, czas urzędowy, linia zmiany daty.