Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 4. Działalność rzeźbotwórcza wiatru.

Rzeźbotwórcza działalność wiatru to inaczej procesy eoliczne. Ich intensywność zależy od:

  • rodzaju skał budujących podłoże
  • wilgotności podłoża
  • klimatu
  • pokrycia szatą roślinną
  • siły wiatru
  • działalności człowieka

Działalność erozyjna (niszcząca) wiatru:

  • Deflacja – wywiewanie drobnego materiału skalnego.

Formy deflacyjne:
- rynny deflacyjne – zagłębienie o długości ok. 1 km i głębokości kilkunastu metrów, o wydłużonym kształcie
- misy (nisze) deflacyjne – zagłębienia bardziej rozległe niż rynny o owalnym kształcie. Gdy ich dno napotka warstwę wód podziemnych powstają oazy.
- bruk deflacyjny – grubszy materiał skalny, który zabezpiecza drobniejszy przed wywianiem


- ostańce deflacyjne – piaszczyste pagóry o stromych ścianach, powstałe w wyniku nierównomiernego wywiewania

    • Korazja – proces niszczenia, polegający na modelowaniu powierzchni skał przez uderzające ziarenka piasku. Proces ten zachodzi na wysokości do 30 cm od powierzchni ziemi.

Formy powstałe w wyniku korazji:
- grzyb skalny


- graniak - odłamek skalny o wygładzonych ścianach i 2–3 ostrych krawędziach, oszlifowany wskutek tarcia niesionych przez wiatr okruchów skalnych
ostańce korozyjne
- jardangi - ostre grzbiety oddzielające bruzdy korazyjne. Mają od kilku centymetrów do kilku metrów wysokości oraz od kilku do kilkuset, czasem nawet ponad 1000 m długości.
nisze korazyjne

Działalność akumulacyjna (budująca) wiatru polega na osadzaniu materiału niesionego przez wiatr.
Formy akumulacyjne wiatru:

  • wydmy
  • pokrywy lessowe
  • zmarszczki eoliczne

Rodzaje wydm:

  • barchany – wydmy powstające w klimacie suchym, na piaszczystych pustyniach pozbawionych roślinności. Wąskie ramiona tej wydmy poruszają się szybciej niż jej centralna część. Stok dowietrzny jest łagodny i zbity, stok odwietrzny stromy i luźny.
  • paraboliczne – wydmy powstające w klimacie wilgotnym. Ramiona wydmy poruszają się wolnej niż jej centralna część, gdyż zatrzymuje je roślinność.

  • gwiaździste – wydmy powstające w wyniku nawiewania piasku z różnych stron.
  • podłużne – powstają z połączenia wielu barchanów. Mają setki kilometrów długości.

Rodzaje pustyń:

  • erg - piaszczysta
  • hamada - kamienista
  • serir  - żwirowa
  • takyr – ilasta