Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 4.  Sieć osadnicza i procesy urbanizacyjne w Polsce.

Polska posiada ok. 54 tys. jednostek osadniczych. Według danych GUS na dzień 1 stycznia 2011 r., w Polsce jest 908 miast, natomiast wsi jest ponad 53 tys. Od 1 stycznia 2011 roku w Polsce jest 908 miast – przybyło 5 nowych miast: Wolbórz, Nowe Brzesko, Pruchnik, Czyżew i Gościno.

Sieć miejska
W Polsce miastem jest miejscowość, której nadano prawa miejskie. Do kryteriów, które musi spełnić miejscowość aby otrzymać prawa miejskie należą m.in.:
  • fizjonomiczne
  • ekonomiczne
  • społeczne
  • techniczne
  • wielkościowe
  • kulturalne
  • socjalne.

W Polsce występują dwie formy miast:
  • aglomeracja monocentryczna – np. aglomeracja warszawska, szczecińska, poznańska, wrocławska.
  • aglomeracja policentryczna (konurbacja) – w Polsce są tylko dwie: aglomeracja górnośląska (GOP – Górnośląski Okręg Przemysłowy) i aglomeracja trójmiejska.

Wg rozwoju miasta Polski można podzielić na:
  • miasta średniowieczne (Kraków, Poznań, Sandomierz, Warszawa, Lublin)
  • miasta renesansowe (Zamość)
  • miasta barokowe (Wilanów, Białystok, Rydzyna)
  • miasta przemysłowe (Łódź, Katowice, Stalowa Wola)

Pod względem liczby ludności w Polsce dominują miasta  bardzo małe (poniżej 5 tys. mieszkańców) i małe (5-10 tys. mieszkańców) – stanowią one ok. 55% wszystkich miast w Polsce. Najmniej jest miast powyżej 100 tys. mieszkańców – jest ich tylko 39.

Sieć wiejska
Sieć wiejska charakteryzuje się w Polsce znacznym rozproszeniem. W Polsce można wyróżnić następujące typy fizjonomiczne wsi:

- Okolnica

Jest to wieś placowa, o zabudowie dość zwartej, tworzy pierścień dookoła okrągłego, zbliżonego do koła lub nieregularnego placu ze stawem lub studnią z jednym lub dwoma wejściami do wsi. Zakładane były w średniowieczu i miały charakter obronny. Obecnie można zauważyć ślady takich wsi na Śląsku, w Wielkopolsce i na Pomorzu.

- Owalnica

Jest to wieś placowa, gdzie zwarta zabudowa otacza wrzecionowaty plac, do którego dochodzą dwie drogi dojazdowe na dwóch krańcach placu. Zakładane były w średniowieczu i miały charakter obronny. Obecnie można zauważyć ślady takich wsi na Śląsku, w Wielkopolsce i na Pomorzu.

- Ulicówka

Jest to wieś typu jednodrożnego, gdzie zwarta zabudowa ciągnie się po obu stronach drogi. Wieś ta występuje na Pojezierzu Mazurski, Nizinie Wielkopolskiej i Wyżynie Śląskiej.

- Widlica

Jest to wieś o zwartej zabudowie wzdłuż 2 lub 3 dróg rozwidlających się w kształcie litery V.

- Rzędówka

Jest to wieś o luźnej zabudowie wzdłuż drogi, najczęściej po jej jednej stronie i prostopadle do drogi biegnącymi szerokimi pasami pól po drugiej stronie drogi. Występuje na Nizinie Mazowieckiej i Wyżynie Kieleckiej.

- Szeregówka

Jest to wieś o regularnym łanowym układzie pól, gdzie zagrody są zwarcie ustawione wzdłuż prostej ulicy w środku obszaru wiejskiego. Wsie tego typu występują na Podlasiu.

- Wielodrożnica

Jest to wieś o zwartej zabudowie wzdłuż nieregularnie przebiegających dróg. Wieś tego typu spotykana jest w całej Polsce.

- Łańcuchówka

Jest to wieś o luźnej zabudowie wzdłuż drogi głównej.  Występuje na: Pogórzu Karpackim, Przedgórzu Sudeckim, Wyżynie Śląskiej i Lubelskiej.

Urbanizacja w Polsce
W 2008 roku współczynnik urbanizacji w Polsce wynosił 61,1%.