Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 5. Ogólna cyrkulacja atmosfery.

Cyrkulacja atmosfery jest to proces klimatologiczny, który warunkuje istnienie stref klimatycznych na Ziemi w ich obecnym kształcie. Cyrkulacja atmosfery oznacza poziomy ruch cząsteczek powietrza między układami wysokiego i niskiego ciśnienia oraz jest to ruch pionowy cząsteczek powietrza.



Cyrkulacja powietrza jest spowodowana różnicą ciśnień na kuli ziemskiej, czego przyczyną jest energia promieniowania słonecznego – jej  nierównomierny dopływ do Ziemi. Duży udział w kształtowaniu się cyrkulacji powietrza mają także:

  • zmiana wysokości Słońca nad horyzontem,
  • ruch obrotowy Ziemi,
  • rozkład oceanów i kontynentów,
  • ukształtowanie pionowe kontynentów.

Na kuli ziemskiej wyróżniamy trzy komórki cyrkulacyjne:

  • komórka Hadleya,
  • komórka Ferrela,
  • komórka polarna.

Komórka Hadleya.



Jest to układ cyrkulacyjny w strefie międzyzwrotnikowej, przemieszczający powietrze między równikiem a zwrotnikiem Raka i Koziorożca z prądami wstępującymi na równiku, a zstępującymi na zwrotnikach. Początek tej komórki znajduje się nad równikiem, gdzie ogrzane powietrze unosi się do góry. Powietrze te wraz z wysokością ochładza się – zachodzi proces kondensacji pary wodnej i powstaje opad atmosferyczny (deszcze zenitalne). W górnej warstwie troposfery powietrze to rozdziela się na dwa strumieni i wędruje w kierunku zwrotników – Raka i Koziorożca. Wiatry, które powstają w górne warstwie troposfery i przemieszczają masy powietrza w kierunku zwrotników nazywa się antypasatami. Kulisty kształt Ziemi doprowadza do tego, że zimne i ciężkie powietrze zstępuje nad zwrotnikami i ulega ociepleniu. Osiadanie powietrza w tej strefie uniemożliwia powstawanie chmur deszczowy i jest odpowiedzialne za pustynny charakter tego obszaru. Nad obszarami zwrotnikowymi powietrz rozdziela się na dwa strumieni i jeden z nich wędruje do umiarkowanych szerokości geograficznych, natomiast drugi strumień powietrza wraca nad równik w postaci ciepłych stałych wiatrów – zwanych pasatami. Siła Coriolisa odchyla pasaty na półkuli północnej w prawo (powstają północno-wschodnie wiatry pasatowe), a na półkuli południowej w lewo (powstają południowo-wschodnie wiatry pasatowe). Nad równikiem zbiegają się pasaty z północy i południa tworząc równikowy pas ciszy.
Komórka Ferrela.
Jest to cyrkulacja powietrza w umiarkowanych szerokościach geograficznych z ruchem wstępującym w okolicach koła podbiegunowego i ruchem zstępującym na zwrotnikach.  Elementami tego obwodu są przemieszczające się w dolnej partii troposfery od zwrotników ku kołom podbiegunowym wiatry zachodnie oraz wiejące w górnych partiach troposfery wiatry wschodnie. Kontakt ciepłych mas powietrza napływających znad zwrotników z chłodniejszymi masami powietrza napływającymi znad biegunów sprzyjają tworzeniu się wędrujących układów niskiego ciśnienia w kierunku wschodnim.
Komórka polarna.
Ten trzeci układ cyrkulacyjny istnieje w wysokich szerokościach geograficznych z ruchem wstępującym na 60 równoleżniku i ruchem zstępującym na biegunie. W dolnej warstwie tej komórki obserwujemy wschodnie wiatry od biegunów, natomiast w górnych partiach tej komórki wiatry zachodnie.

Prądy strumieniowe (jet-streams) są to wiatry w umiarkowanych szerokościach geograficznych w górnych warstwach troposfery i dolnych stratosfery, przemieszczające się z zachodu na wschód.
Końskie szerokości jest to obszar podzwrotnikowych wyżów, położony między 30o a 35o szerokości geograficznej N i S. W pasie tym występuje bezwietrzy stan atmosfery.