Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 4. Mapa polityczna świata.

Terytorialny podział świata kształtowała się wraz z rozwojem cywilizacyjnym społeczeństw.

Państwo jest to najwyższa polityczna, terytorialna, przymusowa organizacja społeczeństwa, posiadająca swoisty aparat władzy i suwerenność, posługująca się prawem w celu realizacji swoich zadań.
Warunki istnienia państwa:

  • własne terytorium, zamknięte granicami, ukształtowanymi najczęściej w wyniku długotrwałych procesów historycznych
  • zamieszkująca na terytorium ludność
  • suwerenna władza państwowa, zdolna do utrzymywania politycznych stosunków z innymi państwami

Państwo pełni dwie główne funkcje:

  • wewnętrzną – działalność administracyjna, gospodarcza, kulturalna i wychowawcza
  • zewnętrzną – organizacja stosunków z innymi państwami oraz obrona państwa przed agresją z zewnątrz

Terytorium państwa obejmuje obszary lądowe wraz ze śródlądowymi wodami wewnętrznymi, a w przypadku państw z dostępem do morza – także przylegający pas wód morskich.

Morze terytorialne jest to pas wód morskich sięgający do 12 mil morskich od linii brzegowej.

Enklawa jest to część lub całość obszaru państwa otoczona ze wszystkich stron przez terytorium innego państwa (np. Suazi, Lesotho, San Marion).

Eksklawa jest to część danego kraju położona w oderwaniu od zasadniczego terytorium, oddzielona od reszty kraju przez terytorium lądowe innego kraju lub innych krajów (np. Alaska, Obwód Kaliningradzki, wieś Campione – eksklawa włoska, a enklawa w terytorium Szwajcarii).

Granica państwa jest to linia ograniczająca terytorium danego państwa, ustanowiona na podstawie dwustronnych umów między sąsiednimi państwami.

Naród jest to ogół ludzi mających w swej świadomości wzajemne poczucie odrębności względem innych narodów, a wspólnoty z rodakami, wytworzone przez długie, z pokolenia na pokolenie współżycie, najczęściej: wspólny język, wspólne dzieje polityczne i przynależność do jednego państwa, przejawiające się dążeniem do zachowania politycznej odrębności lub przynajmniej kulturalnej autonomii.

Ustrój polityczny jest to inaczej forma rządów, czyli w czyich rękach skupiona jest sprawowana w państwie władza.
Formy ustrojowe państwa:
1. Podział ze względu na reżim polityczny
a) demokratyczne
b) niedemokratyczne

  • autorytarne
  • totalitarne

    2. Podział ze względu na formę rządów

    a) monarchia – to forma państwa, w której jedna osoba (król, książę, cesarz, szejk, sułtan, emir) jest reprezentantem suwerennej władzy, sprawowanej samodzielnie lub wspólnie z innymi organami państwowymi
  • absolutna
  • konstytucyjna
  • parlamentarna

    b) republika – to forma rządów, w której władza najwyższa wybierana jest przez ogół obywateli lub przez parlament
  • arystokratyczna
  • demokratyczna

    3. Podział ze względu na relacje między organami państwowymi

    a) system dyrektoriatu

    b) system parlamentarny
  • system kanclerski
  • system parlamentarno-gabinetowy
  • system gabinetowo-parlamentarny
  • system parlamentarno-komitetowy

    c) system prezydencki

    d) system semiprezydencki

    4. Podział ze względu na strukturę terytorialną

    a) państwo unitarne – suwerenna władza dotyczy w jednakowym zakresie całego obszaru

    b) państwo federalne – taki ustrój terytorialny charakteryzuje państwa, które powstały na skutek politycznego zjednoczenia kilku krajów, czasem różniących się pod względem etnicznym, językowym i kulturowym; poszczególne jednostki federacji mają dużą autonomię w zakresie prawodawstwa oraz sprawowania na swoim terytorium władzy sądowniczej i wykonawczej

Terytorium zależne jest to określenie obszarów znajdujących się pod różnymi formami zależności politycznej od jakiegoś państwa. Terytoriami zależnymi są lub były: kolonie, kondominia, protektoraty, departamenty zamorskie i terytoria zamorskie,  terytoria mandatowe i powiernicze, kraje stowarzyszone i inne.

Obecnie na świecie istnieje 197 państw. Jedynym kontynentem, na którym nie istnieją żadne państwa jest Antarktyda. Żaden z krajów na świecie nie ma prawa do jakiejkolwiek części Antarktydy. Antarktyda posiada status strefy neutralnej i zdemilitaryzowanej. W skutek porozumienia zawartego przez państwa na Antarktydzie zapewniono swobodę i współpracę w zakresie prowadzenia badań naukowych.