Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 1.  Liczba ludności na świecie.

Demografia jest to nauka o ludności obejmująca w szczególności statystyczny opis mieszkańców, a także opis zmian w zakresie historycznym, jak i przewidywanych w przyszłości.
Zmiany liczby ludności na świecie przedstawia się przy pomocy krzywej demograficznej.


Tempo przyrostu ludności świata:

  • 30 milionów - ok. V tysiąclecia p.n.e.
  • 160 milionów - ok. roku 0 n.e.
  • 1 miliard - ok. roku 1820;
  • 2 miliardy - ok. roku 1930 (po 110 latach);
  • 3 miliardy - ok. roku 1960 (po 30 latach);
  • 4 miliardy - ok. roku 1974 (po 14 latach);
  • 5 miliardów - ok. roku 1988 (po 14 latach);
  • 6 miliardów - ok. roku 1999 (po 11 latach);
  • 7 miliardów - ok. roku 2012 (po 13 latach);
  • 8 miliardów - ok. roku 2026 (po 14 latach);
  • 9 miliardów - ok. roku 2043 (po 17 latach).

 

Liczba ludności świata stale rośnie, mniej więcej od połowy XIX stulecia zaczęła wzrastać gwałtownie – proces ten nazwano eksplozją demograficzną. Zmiany takie w spowodowane są przez:
  • postęp gospodarczy, w wyniku którego wrósł poziom życia ludności świata
  • postęp w medycynie (m.in. wynalezienie szczepionek)
  • wzrost higieny życia
  • wydłużenie przeciętnego czasu trwania życia ludzkiego
  • udoskonalenie technik uprawy roli i zwiększenie produktywności ziemi

 

Dynamika zmiana liczby ludności na świecie jest też uzależniona od poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego państw. W krajach biednych – słabo rozwiniętych mamy doczynienia z szybkim przyrostem liczby ludności. Natomiast w krajach bogatych – wysoko rozwiniętych maleje tempo przyrostu liczby ludności na świecie, obserwuje się nawet zmniejszanie liczby ludności.


Wzrost zaludnienie świata wg kontynentów

Dane na temat ludności czerpie się z trzech podstawowych źródeł:

  1. Spis powszechny – jest to badanie demograficzne polegające na jednoczesnym ankietowaniu mieszkańców kraju. Jest on najpełniejszym źródłem danych o ludności. Zgodnie z  założeniami ONZ powinien być przeprowadzany co 10 lat.
  2. Ewidencja bieżąca ludności - sprawozdawczość z rejestrowanych w Urzędach Stanu Cywilnego faktów demograficznych, takich jak: urodzenia, zgony, małżeństwa, rozwody, jak i sprawozdawczość z rejestrowanych w Biurach Ewidencji Ludności faktów wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu i zameldowania w nowym miejscu zamieszkania.
  3. Inne źródła - są to źródła wtórne, jak np. dane gromadzone przez ZUS.

 

Tempo zmian liczby ludności danego obszaru jest wynikiem migracji (przemieszczania się ludzi) oraz przyrostu naturalnego.
Przyrost naturalny jest to różnica pomiędzy liczbą urodzeń żywych a liczbą zgonów na danym obszarze w określonym czasie. Przyrost naturalny może być ujemny lub dodatni.
P = UŻ – Z


Do analiz porównawczych i prognoz stosuje się względne miary ruchu naturalnego ludności wyrażane w ‰. Są to:

  • Współczynnik urodzeń – określa liczbę urodzeń żywych na 1000 mieszkańców w określonym czasie.
  • Współczynnik zgonów – określa liczbę zgonów na 1000 mieszkańców w określonym czasie.
  • Współczynnik przyrostu naturalnego (stopa przyrostu naturalnego) – różnica między współczynnikiem urodzeń a współczynnikiem zgonów.

Fazy rozwoju demograficznego



I faza

  • wysoki współczynnik urodzeń spowodowany wysokim wskaźnikiem dzietności
  • wysoki współczynnik zgonów wywołany przez brak opieki lekarskie i higieny, głód, konflikty, wojny i epidemie
  • niski przyrost naturalny
  • przeciętna długość życia nie przekracza 45 lat
  • obecnie w tej fazie są plemiona żyjące w wilgotnych lasach równikowych

II faza

  • wzrasta przyrost naturalny (w połowie fazy zaczyna się zjawisko eksplozji demograficznej)
  • wysoki współczynnik urodzeń
  • spadek współczynnika zgonów w efekcie rozpowszechnienia medycyny i polepszeniu się opieki zdrowotnej, poprawy higieny, lepszego wyżywienia i większej stabilności politycznej)
  • średnia długość życia wynosi 50 lat
  • w fazie tej są obecnie najbiedniejsze kraje świata, np.: Niger i Afganistan

III faza

  • do połowy tej fazy charakterystyczna jest eksplozja demograficzna
  • spadek współczynnika urodzeń spowodowany jest głównie przez stosowanie środków antykoncepcyjnych
  • spadek współczynnika zgonów spowodowany przez rozwój medycyny, zdrowy tryb życia, poprawą wyżywienia
  • zmniejsza się przyrost naturalny
  • średnia długość życia wynosi 55 lat
  • w fazie tej znajduje się obecnie większość państw Ameryki Łacińskiej (np. Meksyk) i Azji (np. Indie, Indonezja)

IV faza

  • niski przyrost naturalny
  • niski wskaźnik urodzeń, który jest efektem obawy o brak możliwości utrzymania rodziny, chęci zapewnienia potomstwu dobrego startu, kariera i edukacja ważniejsze niż rodzina
  • niski współczynnik zgonów spowodowany przez dobrze rozwiniętą medycynę, zdrowy tryb życia
  • średnia długość życia przekracza 65 lat
  • w fazie tej obecnie są np.: w większości państwa Europy Zachodniej (np. Portugalia, Szwecja, Wielka Brytania, Hiszpania, Belgia, Francja)

V faza

  • ujemny przyrost naturalny
  • współczynnik urodzeń niższy od współczynnika zgonów
  • występuje regres społeczeństwa (regres demograficzny), tzn. zmniejszanie się liczby ludności
  • średnia długość życia przekracza 70 lat
  • w fazie tej obecnie znajdują się np.: Niemcy, Polska, Węgry

Eksplozja demograficzna jest to gwałtowny, niekontrolowany przyrost ludności. Współczynnik przyrostu naturalnego wynosi powyżej 20‰.