Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

 

Temat 3. Cechy demograficzne społeczeństw.

Struktura ludności wg wieku
Struktura wieku ludności ukazuje udział poszczególnych grup wiekowych w ogólnej liczbie ludności danego kraju. Ludność wg wieku dzieli się:

  • ludność w wieku przedprodukcyjnym (0 – 17)
  • ludność w wieku produkcyjnym (18 – 65)
  • ludność w wieku przedprodukcyjnym (powyżej 65 lat)

Wiek społeczeństwa zależy od średniej długości życia człowieka oraz współczynnika dzietności. Obecnie średnia długość trwania życia człowieka wynosi 75 lat. Współczynnik dzietności określa liczbę dzieci przypadających na jedną kobietę w wieku rozrodczym.
Państwa wysoko rozwinięte

  • niski przyrost naturalny
  • wysoka średnia długość życia człowieka
  • ludność  państwa znajduje się w IV i V fazie rozwoju demograficznego
  • mały udział ludności w wieku przedprodukcyjnym (20 – 30%)
  • duża liczebność ludności w wieku poprodukcyjnym (15 – 20%)
  • współczynnik dzietności jest mały i wynosi 1 – 2
  • w państwach tych mówi się o procesie starzenia społeczeństwa

Starzenie się ludności prowadzi m.in. do:

  • wzrostu wydatków państwa na emerytury i opiekę społeczną
  • wzrostu wydatków na cele zdrowotne

Państwa słabo rozwinięte

  • wysoka śmiertelność i wysoki przyrost naturalny
  • społeczeństwo znajduje się w II i III fazie rozwoju demograficznego
  • duża liczebność ludności w wieku przedprodukcyjnym (30 – 40%), jest to konsekwencją eksplozji demograficznej
  • mała liczebność ludności w wieku poprodukcyjnym (2 – 5%)
  • współczynnik dzietności jest bardzo wysoki i wynosi 6 – 7
  • są to społeczeństwa młode

Struktura ludności wg płci
Określa się na podstawie tego wskaźnika liczebność kobiet i mężczyzn w danym społeczeństwie. Do opisu tej struktury stosuje się najczęściej:

  • współczynnik feminizacji – określa liczbę kobiet przypadającą na 100 mężczyzn
  • współczynnik maskulinizacji – określa liczbę mężczyzn przypadających na 100 kobiet

Kraje wysoko rozwinięte

  • znaczna przewaga liczebna kobiet
  • wyższa średnia długość życia kobiet
  • większa dbałość kobiet o swój stan zdrowia
  • mniejsza śmiertelność kobiet w wypadkach
  • mniejsze uzależnienie kobiet od nałogów
  • większa odporność kobiet na stres
  • przewaga chłopców w wieku przedprodukcyjnym
  • wyższa umieralność mężczyzn w przedziale wiekowym 30 – 40 lat (nadumieralność mężczyzn), co powoduje wyrównanie się liczby mężczyzn i kobiet
  • w wieku poprodukcyjnym znaczna przewaga kobiet

Kraje słabo rozwinięte

  • liczba kobiet mniejsza od liczby mężczyzn
  • wysoka umieralność kobiet w okresie okołoporodowym, spowodowana złymi warunkami higieny i opieki medycznej
  • wykonywanie przez kobiety ciężkiej fizycznej pracy

 

Piramida wieku i płci
Jest to graficzna prezentacja przy pomocy wykresów struktury wieku i płci. Jeden wykres dotyczy kobiet (prawy), a drugi mężczyzn (lewy). Na osiach X oznaczona jest odpowiednio liczba kobiet i mężczyzn (w wartościach bezwzględnych lub jako procent całkowitej liczby ludności). Oś Y podaje przedziały wiekowe.


Społeczeństwo młode:

  • wysoki przyrost naturalny
  • kraje znajdują się najczęściej w II lub III fazie rozwoju demograficznego
  • piramida ma kształt trójkąta, zwróconego podstawą do dołu
  •  ok. 50% populacji stanowi ludność w wieku przedprodukcyjnym
  • krótka średnia długość życia
  • niewielka liczba ludności w wieku poprodukcyjnym (poniżej 10%)
  • w większości państw znajdujących się w tej grupie w strukturze ludności przeważają mężczyźni

Społeczeństwo starzejące się

  • piramida przypomina prostokąt
  • niski przyrost naturalny, najczęściej ujemny
  • mała liczebność grupy przedprodukcyjnej (poniżej 20%)
  • duży udział ludność w wieku poprodukcyjnym (powyżej 20%)
  • kraje te znajdują się najczęściej w V fazie rozwoju demograficznego

Struktura zatrudnienia
Wskaźnik ten określa podział ludności wg zatrudnienia q poszczególnych sektorach gospodarki. Podział gospodarki:

  • I sektor – rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo
  • II sektor – górnictwo, przemysł i budownictwo
  • III sektor – usługi

Ludność ze względu na źródło utrzymania dzieli się na:

  • zawodowo czynną – ludzie wykonujący pracę zarobkową i bezrobotni
  • zawodowo bierną – osoby niepracujące (dzieci i młodzież, renciści, emeryci, stypendyści)

Kraje wysoko rozwinięte

  • zatrudnienie w rolnictwie poniżej 10%
  • zatrudnienie w usługach 60-75%
  • silna mechanizacja, automatyzacja i komputeryzacja przemysłu
  • silne mechanizacja rolnictwa

Kraje słabo rozwinięte

  • zatrudnienie w rolnictwie powyżej 60%
  • wysoki poziom analfabetyzmu
  • niski poziom uprzemysłowienia
  • niski popyt na usługi
  • rośnie stopniowo zatrudnienie w II sektorze gospodarki

Bezrobocie jest to zjawisko dotyczące wszystkich państw na świecie i polega na tym, że część ludności zdolnej do pracy nie znajduje zatrudnienia. Zjawisko to przedstawia się przy pomocy współczynnika bezrobocia, inaczej zwanego stopą bezrobocia. Wskaźnik ten wyraża stosunek liczby bezrobotnych do ogólnej liczby ludności zawodowo czynnej.
Przyczyny bezrobocia:

  • brak kwalifikacji
  • niemożność dostosowania się do potrzeb pracodawcy
  • postęp techniczny i wzrost roli komputerowego przetwarzania danych
  • przenoszenie firm do krajów taniej siły roboczej